Većina Trebinjaca nažalost ne zna ko je bio Stefan vitez Čerović, i kako je sa svega 28 godina postao gradonačelnik Trebinja i uradio velike stvari i iskorake za rodni grad i zavještao ogromnu imovinu svom narodu i Crkvi, između ostalih i objekat današnjeg hotela Bijeli platani, te omogućio otvaranje prve ženske osnovne škole? Veliki dobrotvor bio je zaštitnik sirotinje, koju je pomagao i štitio do smrti.

Tužno je što je njegov spomenik u Podglivlju danas zarastao, ispucao i oštećen, jer je očigledno da niko decenijama o spomeniku ne vodi računa, iako to zaboravljeni velikan iz prošlosti svojim djelom nije zaslužio. Grad, Crkva i narod trebaju ispraviti nepravdu iz prošlosti, jer je Stefan najvažniji za izgradnju Sabornog hrama Preobraženja Gospodnjeg u Trebinju? Pored toga ostavio je novac trebinjskim muslimanima i džamiji te donirao sredstava za izgradnju zvonika u postavljanje zvona na katoličkoj crkvi u Trebinju.

Istoričar Lazar Radan istraživao je izvore, dostupnu istorijsku građu i pisao radove o velikom Stevanu Čeroviću, a u video prilogu pogledajte zanimljivu priču o velikanu koji je nažalost pao u zaborav, i zanimljivu istorijsku lekciju i razgovor sa našim Lazarom Radanom, a u nastavku zanimljiv tekst o Stevanu Čeroviću ..

Svojevremeno sam imao zadovoljstvo da napišem biografiju najmlađeg predsjednika opštine (gradonačelnika) u istoriji našeg Trebinja, Stefana Čerovića, za Srpski biografski rečnik Matice srpske. Na datum kada se navršava 132 godine od smrti Čerovića (po starom kalendaru), potrebno je napominjati kako smo nekada imali obrazovane, sposobne i voljene predvodnike našeg lijepog Trebinja.

Čerović, Stefan, trgovac, predsjednik opštine (Hrupjela, Trebinje, 1850 – Trebinje, 27. V 1892) bio je ugledni predsjednik srpsko-pravoslavne opštine Trebinje. Porijeklom iz ugledne trebinjske trgovačke porodice, iz naselja Hrupjela. Nepoznato je da li je imao braće i sestara, odnosno da li su njegovi roditelji Jovica i Marija imali više djece. Obrazovanje je stekao u Trebinju, gdje je završio osnovnu školu. Tada su u Trebinju postojale dvije osnovne škole, jedna u gradu, osnovana 1860. i jedna u manastiru Duži, osnovana 1857. Ono što je poznato jeste da je njegov učitelj bio arhimandrit Melentije Perović, pa je izvjesno da je on završio manastirsku osnovnu školu.

Nakon obrazovanja počeo je postepeno da se bavi trgovačkim zanatom, da bi od 1878. već bio prepoznat kao ozbiljan trebinjski trgovac, prodavši dio zemlje austrougarskim vlastima za oko 20.000 forinti. Naredne godine je, prema kazivanju učitelja Josifa Kočovića, postavljen za načelnika srpsko-pravoslavne opštine i na toj dužnosti je ostao 13 godina. Sa te pozicije zalagao se svesrdno za izgradnju Sabornog Hrama Svetog Preobraženja Gospodnjeg u Trebinju. U tome je naišao na veliku podršku svog učitelja arhimandrita Perovića i zajedno sa njim osnovao je Odbor za izgradnju hrama 1885, na čijem čelu se nalazio arhimandrit Perović, a on mu je bio zamjenik. Poslije smrti arhimandrita M. Perovića 1887, predsjednik Odbora je postao Tomo Ćelović, takođe ugledni trebinjski trgovac, koji je ubrzo svojevoljno odstupio sa te funkcije. Od tada se nalazio na čelu Odbora za izgradnju Sabornog hrama.

Kao predsjednik Odbora za izgradnju hrama priložio je oko 5.000 forinti za istu! Tokom 1889, kao predsjednik srpsko-pravoslavne opštine Trebinje, dočekao je novoizabranog hercegovačkog mitropolita Serafima Perovića (1889–1903) u njegovoj kanonskoj posjeti. Osim za izgradnju hrama, zalagao se i za unaprijeđivanje školstva u Trebinju. Za svoj istaknuti rad i službu, bio je odlikovan Ratnom medaljom i Viteškim krstom za zasluge od strane cara Franca Jozefa I (1848–1916). Kao istaknuti dobrotvor, iza sebe je ostavio preko 50.000 forinti za dobrotvorne svrhe, kuću za žensku školu u vrijednosti od 40.000 forinti, trebinjskoj džamiji (!) 1.000 forinti i Crkvi Svetog Blagovještenja u Podgljivlju (Trebinje) 3.000 forinti.

Lazar Radan