Kraj Orbanove ere: Dodik će itekako osjetiti posljedice pada svog jedinog saveznika u EU

Rezultati parlamentarnih izbora u Mađarskoj donijeli su kraj višegodišnje dominacije konzervativnog premijera Viktora Orbana, i njegove stranke Fidesz.

No, promjena vlasti u Budimpešti trebala bi imati posljedice drugačije politike Mađarske i unutar EU, ali i Zapadnog Balkana, posebno prema Bosni i Hercegovini.

Naime, poznato je da je tokom proteklih godina, Mađarska pod Orbanovim vođstvom razvila specifičan politički odnos sa Miloradom Dodikom i režimom u entitetu RS.

Orban je Dodika podržavao i tokom napada na ustavni poredak BiH

Taj odnos je uključivao političku podršku, javne poruke koje su išle u prilog Dodiku i SNSD-u kao i ekonomske i investicione aranžmane koji su Mađarsku pozicionirali kao jednog od rijetkih otvorenih Dodikovih partnera unutar Evropske unije.

U tom kontekstu, odlazak Orbana s vlasti predstavlja važnu promjenu za Dodika, ne samo simbolički nego i strateški.

Gubitak vlasti Dodikovog političkog saveznika unutar EU sigurno će imati teške posljedice za predsjednika SNSD-a.

Očekivanja od nove političke opcije u Mađarskoj, stranke Tisza i njenog lidera Petera Magyara, kreću se u pravcu redefinisanja  mađarske vanjske politike i jačeg usklađivanja sa institucijama Evropske unije.

To bi uključivalo i promjenu dosadašnjeg pristupa prema Zapadnom Balkanu, gdje bi fokus mogao biti prebačen sa političkih savezništava na institucionalnu saradnju kroz EU okvire.

Ukoliko se ovaj politički zaokret potvrdi, kraj Orbanove ere ne bi značio samo promjenu unutar Mađarske, nego i postepeno gašenje jednog od rijetkih kanala političke podrške koji je Milorad Dodik imao unutar Evropske unije.

Podsjećamo, politička veza između Viktora Orbana i Milorada Dodika godinama je jačala, a Dodik je imao Orbanovu podršku i nakon što je presuđen pred Sudom BiH kao i tokom Dodikovih udara na ustavni poredak BiH.

Orban je Dodika ugošćavao u Budimpešti i dok je bio u bjekstvu od pravosuđa u BiH, a tada ga je iako mu je bio oduzet mandat predsjednika RS Orban titulirao kao predsjednika, pokazujući na taj način da ne priznaje presudu bh. suda, kao ni odluke institucija države BiH.

Kraj sumnjivim kreditnim aranžmanima i podršci

Takav odnos imao je za Dodika i praktičnu dimenziju kroz kredite i projekte Mađarske u entitetu Republika Srpska, ali i kroz političke poruke koje su često išle u pravcu osporavanja ili kritike poteza međunarodne zajednice u Bosni i Hercegovini.

Upravo zbog toga je Orban u EU doživljavan kao politički oslonac Dodiku unutar EU ,a i prvi se pobunio prijedlogu da se Dodiku prošle godine uvedu sankcije.

Orban je čak u BiH slao policijske snage navodno zbog zajedničkih vježbi s MUP-om RS, ali je taj aranžman pobudio sumnje, a čak su i mađarski mediji prošle godine pisali o tome da je riječ o specijalcima koji su navodno po Orbanovom nalogu trebali ‘prebaciti’ Dodika u Mađarsku u slučaju da se on odlučio na bijeg iz BiH nakon presude.

Također, u  Centru za obuku u MUP-u RS u Zalužanima kod Banje Luke otvorena je kancelarija Centra za borbu protiv terorizma MUP-a Mađarske, što se također tumačilo kao dio Dodikovog i Orbanovog aranžmana mimo institucija BiH.

U političkom smislu, Dodik je saradnju s Orbanom i podršku mađarskog premijera koristio i kao važan dio svojih pokušaju međunarodnog pozicioniranja za ‘suverenističke politike’ RS koje su protivne Ustavu BiH.

Zato će odlazak Orbana s vlasti  za Dodika biti mnogo više od promjene vlasti u jednoj državi članici Evropske unije. Za Dodika je to prije svega  gubitak važnog oslonca, ali i slabljenje njegovog političkog narativa u Mađarskoj i u EU.

U konačnici i što je možda najveći udarac za Dodika je to da do Orbanovog pada dolazi u izbornoj godini u BiH. U takvim okolnostima, promjene u vlasti u Mađarskoj za Dodika dolaze u osjetljivom trenutku, jer slabljenje jednog od rijetkih vanjskih političkih oslonaca, poput dosadašnje podrške iz Mađarske, u tom kontekstu može imati indirektan, ali politički značajan efekat na ukupnu poziciju Dodika i njegove vlasti u RS tokom izbornog ciklusa.