Hercegovac Marko Kurtović, koji je porijeklom iz sela Začula a trenutno radi u Beogradu, već duže vremena bavi se problemom otvaranja ekoloških posledica kamenoloma u zaleđu Dubrovnika, u selu Začula i drugim srpskim pograničnim selima koja su do rata pripadala opštini Trebinje a od Dejtona novoformiranoj opštini Ravno. Lokalne vlasti Ravnog, te Hercegovačko-neretvanskog kantona i Federacije, daju dozvole za otvaranje kamenoloma, uglavnom firmama čije je sjedište u Federaciji ili Hrvatskoj, ali ne obraćaju veliku pažnju na moguće ekološke posledice po životnu okolinu, a Marko je ukazao na moguće posledice zagađenja podzemnih voda i Omble otvaranjem kamenoloma u Začuli, a što bi moglo ugroziti snabdijevanje Dubrovnika pitkom vodom. Tekst i istraživanje pročitajte u nastavku..

ZAŠTITIMO IZVOR OMBLE – ZAUSTAVIMO EKSPLOATACIJU U SELU ZAČULA

Automatski se ažurira svakih 5 minuta

ZAŠTITIMO IZVOR OMBLE – ZAUSTAVIMO EKSPLOATACIJU U SELU ZAČULA

Preko noći, bez znanja i saglasnosti meštana, u selo Začula su stigli bageri. Niko nas nije obavestio. Uzurpirali su puteve, vodu, pa i samo selo.

Na tom području nalazi se nekropola sa čak 66–67 stećaka – jedna od najvećih u regionu, uporediva sa onom u Stocu. Pisali smo peticiju, i Mjesna zajednica Ivanica bila je protiv projekta, ali uzalud – Opštinsko veće u Ravnom je uprkos svemu donelo odluku.

Kada smo otišli u Ravno da izrazimo nezadovoljstvo, rečeno nam je da je reč o „razvojnom projektu“ i da je planirano čak 5 kamenoloma – ne razmišljajući o posledicama koje će to ostaviti.

ZAČULA – SRCE DIREKTNOG SLIVA IZVORA OMBLE

Selo Začula je deo direktnog sliva izvora Ombla, glavnog izvora pijaće vode za Dubrovnik.

Ova veza je dokazana kroz speleološka istraživanja i hemijske analize podzemnih voda.

Na području sela nalazi se i podzemno jezero, koje je sastavni deo krškog sistema.

Karte jasno prikazuju kako su Reva i Začula deo složenog kraškog sistema – mreže podzemnih kanala, jama i pećina koje direktno povezuju Trebinjsku šumu s izvorom Omble.

Napomena: kamenolom je dobio koncesiju na izvor Reva u Začuli i crpi 16.000 litara vode dnevno!

POSLEDICE VEĆ POSTOJE

Nakon izgradnje brane „Gorica“, fizički su razdvojeni posredni i neposredni sliv. Danas samo vode koje uspeju da pređu pregradni profil dospevaju do Omble.

Zato zone poput Reve i Začule, koje čine direktni krak neposrednog sliva, imaju ključnu ulogu.

Za potrebe analize direktnog sliva, vršena su poređenja voda iz Reve i Omble – uzorci su analizirani u Beču, u Međunarodnoj agenciji za atomsku energiju Ujedinjenih nacija.

PRIMER IZ TRSTA – ISTA GREŠKA SE NE SME PONOVITI

U Trstu je izvor Timavo, nekada glavni izvor pijaće vode za grad, morao biti napušten zbog zagađenja iz zaleđa.

Zagađenje je došlo putem površinskih vodotoka iz susedne zemlje – upravo ono što se sada događa u Začuli (Opstina Ravno).

KAMENOLOM U SRCU SLIVA – UGROŽENA VODA I PRIRODA

Kamenolom u selu Začula koristi 16.000 litara vode dnevno, iz izvora Reva.

Ta voda je po kvalitetu namenjena za piće, a svakodnevna eksploatacija ugrožava vodni režim i hidrološku ravnotežu celog područja.

Osim izvora, kamenolom je izbušio bušotinu i na dubini od 70 metara pronašao direktan sliv Omble. Sa tom vodom planira koristiti mokri postupak u eksploataciji.

Uništava se i šumski ekosistem Zelenih brda, koji je takođe deo neposrednog sliva Omble. Prema istraživanjima, Trebinjska šuma, Reva i Začula su ključni za kvalitet i dotok vode.

USTAVNI SUD: ŠUMSKO ZEMLJIŠTE JE ZAŠTIĆENO

Meštani se pozivaju na Odluku Ustavnog suda BiH broj U-3/24 od 11. jula 2024. godine, kojom je jasno potvrđeno da je promena namene šumskog zemljišta ništavna, i da su industrijske aktivnosti koje ugrožavaju šume – protivustavne i moraju biti obustavljene.

ŠTA VIDIMO DANAS

Pogled na izvor Omble – netaknuta priroda.

Pogled na kamenolom u Začuli – prašina, buka, devastacija.

TRAŽIMO:

Hitno ukidanje koncesije za kamenolom u selu Začula.

Zabranu eksploatacije vode iz izvora Reva.

Zaštitu nekropole sa stećcima i prirodnih vrednosti kraškog sistema.

Sprovođenje Ustavne odluke i obustavu svih radova koji ugrožavaju šumsko zemljište i vodne tokove.

Marko Kurtović