Nakon formirana zloglasne Nezavisne Države Hrvatske 10.4.1941. godine i povratka zločinaca Anta Pavelića u Zagreb, počeli su crni dani i teško vrijeme za Srbe od Drine do Jadranskog mora, na kojima je od ljeta 1941. godine počinjen genocid, sistematsko ubijanje i zatitranje cijelog naroda od strane Pavelićevuh ustaša, najodanijih Hitlerovih saveznika. Hercegovci su žestoko postradali od ustaške ruke, a samo na području istočne Hercegovine bilo je 36 kraških jama i masovnih stratišta u koje su bacani srpski seljaci, a jedna od njih je Ržani Do, na obodu Popovog polja, nedaleko od Ljubinja.

Ustaše su na prevaru za par sati u jednom danu pohvatale više od 100 Srba sa Bobana i Popovog polja, koji su obrađivali svoje njive, zatvorile ih u školu u Veličanima a potom nakon zvjerskog mučenja bacile u jamu Ržani Do. U ljeto 1991. godine kosti su izvađene iz jame i pronašle vječni smiraj u hramu koji je sagrađen u Veličanima, po projektu pokojnog trebinjskog arhitekte Cica Popovića.

Na godišnjicu stradanja danas je u Veličanima i kod Ržane jame služen pomen žrtvama ustaškog terora, kome je prisustvovao veliki broj potomaka i narod iz ovog kraja. U nastavku pogledajte kratak video prilog i besjedu ljubinjskog paroha Ratka Zupca …

Nebojša Vukanović