palpal

Terma u blatu a Gačani između Kineza i Čeha

Fotografija bagera zaglavljenog u snijegu i blatu najbolje oslikava kakva je trenutno situacija u RiTE Gacko 2. Preduzeće je na koljenima, ima više od 150miliona maraka obaveza i teško da može izaći na zelenu granu ili naći ozbiljnog strateškog partnera. Sve i da se magloviti posao sa Kinezima i realizuje, u što ne vjeruje niko razuman nakon svih prevara, najmanje polovina radnika ostala bi bez posla. Čelnici RiTE Gacko su priznali da nema dovoljno uglja za rad dvije termoelektrane,  a Kinezi kao većinski vlasnici sigurno ne žele višak radnika u svom preduzeću. Dodiku se žurilo da novom svojom patkom zamaže oči građanima, pa je Ugovor potpisan „na vrat na nos“ iako ne postoji ni Studija izvodljivosti ni projekat, ne zna se ko će i kako finansira  cijeli projekat vrijedan milijardu maraka.            

Da se ne bi ponavljao u analizama i stavovima, ponovo objavljujem tekst „Šta se krije iza Kineza i priče o TE Gacko 2“ koji sam objavio prije 5 mjeseci kada su Dodik i Srđan Milović boravili u Kini.                       

Nakon što je propao “posao vijeka” sa Česima, vlast u Republici Srpskoj bojažljivo najavljuje da bi uskoro Kinezi trebali početi gradnju novog bloka termoelektrane u Gacku vrijednog oko 500 000 000 evra. Planirano je da Kinezi budu većinski vlasnici 51% kapitala nove TE Gacko, dok bi Elektroprivreda i Vlada Srpske bili manjinski vlasnici 49% akcija. Puštanjem u pogon nove, automatski bi bila zatvorena postojeća termoelektrana jer u rudnicima nema dovoljno kvalitetnog uglja za rad oba bloka.
U Elektroprivredi RS tvrde da je neophodno zatvaranje postojeće TE Gacko jer joj je istekao vijek trajanja. Ona je puštena u rad februara 1983, a gotovo istovremeno u novembru 1985 godine sagrađena je i Termoelektrana Ugljevik, pa se postavlja logično pitanje kako i njoj nije istekao vijek trajanja? Većina ne zna da je zbog velike havarije uzrokovane curenjem vodonika iz generatora, koja se dogodila u junu 1996. godine, uništen dobar dio mašinske zgrade i najvrednija oprema uključujući turbinu, generator, ventilator svježeg i dimnog gasa, elektronapojne i turbonapojne pumpe… Od siline eksplozije rotor turboagregata tada je izletio iz kućišta, pao je i krov u Masinskoj sali, ali zahvaljujući tadašnjem ministru energetike Miloradu Skoku RiTE Gacko je dobilo novu opremu planiranu za drugu faze RiTE Ugljevik, uključujući novu turbinu, generator, rotor.. Najvrednija oprema na RiTE Gacko stara je dakle svega 20 godina, mnogo je mlađa od RiTE Ugljevik, pa je jasno da navodi čelnika Elektroprivrede RS i RiTE Gacko o navodnoj isluženosti opreme i isteku vijeka trajanja nisu tačni.                          

Aktuelno rukovodstvo RiTE Gacko, predvođeno Srđanom Milovićem i Milinkom Milidragom, sistematski je potpuno uništilo RiTE Gacko, stvorilo više od 150 000 000 KM duga i neplaćenih obaveza, i tako strateškog giganta dovelo na ivicu stečaja. Sada se traži izlazna strategija kako najbezbolnije tiho ugasiti termoelektranu i odvesti u stečaj najvećeg domaćeg proizvođaja struje, jer je to neizbježan ishod rada aktuelne uprave, opšte otimačine i anarhije koja traje godinama. Priča o Kinezima i novim investicijama je novi melem na ljutu ranu koji treba da amortizuje i ublaži nezadovoljstvo javnosti i zaposlenih kada ostanu bez primanja.

Imenovanje zloglasnog Srđana Milovića za koordinatora saradnje sa Kinezima samo potvrđuje da od ove investicije nema ništa, jer je Milović veliki prevarant sa kojim ozbiljni investitori nemaju šta da razgovaraju. Upravo sa njegovim dolaskom na funkciju direktora počinje ubrzani krah RiTE Gacko, izvlačenje desetina miliona maraka preko Termogradinga i drugih povezanih dvorskih firmi. Zanimljivo je da bi Miloviću u poslovima sa Kinezima trebao pomagati njegov šura Milimir Mika Govedarica, koga je Narodna skupština RS nedavno izabrala za pravobranioca Srpske. Šura i zet su uigrani tandem koji je proteklih godina izvukao iz gatačkog Rudnika najmanje milion maraka tako što je Miloviće otkupio šurinu i punčevu porodičnu kuću u kojoj i dalje stanuju, te zemljište koje je bivši inspektor Mika Govedarica nezakonito oteo braći Vučenović, zloupotrijebivši funkciju prvog čovjeka MUP-a Srpske za privredni kriminal i oduzimanje nelegalno stečene imovine. Milimir Mika Govedarica je dokaz da živimo u mafijaškoj državi, koja je postavila vuka da čuva ovčice i državu, i nema sumnje da će i on završiti kao i njegovi prethodnici ako nekad zaživi pravna država.                     

Jedna od ključnih stvari u novom „poslu vijeka“ je činjenica da u najboljem slučaju, sve i da se ostvari zamišljeno, bez posla ostaje minimalno 1000 radnika. U RiTE Gacko trenutno je zaposleno oko 1800 radnika, a u novoj Termoelektrani radilo bi maksimalno 600 do 700 ljudi, jer Kinezi kao većinski vlasnici sigurno nemaju nikakav interes da preuzmu i zaposle višak stranačkih aktivista kako bi SNSD kupio naklonost birača. Iako se neki raduju novim šarenim lažama i otvaranju novog bloka, Gačani i Hercegovci moraju biti svjesni da to automatski znači zatvaranje postojećeg i odlazak na biro 1 800 zaposlenih. Jasno je da Vlada RS nema sredstava koje bi kao vlasnik 49% akcija uložila u zajednički projekat, a jasno je da ne postoji nikakva jasna vizija razvoja ni Energetska strategija jer u suprotnom karikatura od ministra Petar Đokić ne bi svakog mjeseca izmišljao nove projekte i zamajavao novinare petparačkim pričama.                                       

RiTE Gacko proizvodi oko 30% električne energije u Republici Srpskoj, i ukoliko bi Kinezi postali većinski vlasnici došlo bi do tihe privatizacije Elektroprivrede RS. Sa RiTE Stanari, koja je u vlasništvu Vuka Hamovića i EFT-a, te malim hidroelektanama, polovinu električne energije u Republici Srpskoj proizvodile bi privatne kompanije, i tako bi pod okriljem i maskom stranih investicija došlo do tihe i mučke privatizacije elektro-energetskog sektora. Dodik je spreman na sve kako bi ostao na vlasti, pa tako i na privatizaciju najvažnijeg resursa Srpske.

Ne treba sumnjati da je već sada sve spremno za novu predstavu, i da će grupa prevaranata i glumaca i naredne jeseni obući radnička odijela, uzeti lopate i položiti ko zna koji po redu jalovi kamen temeljac, samo će umjesto oranž ČEZ-ovih sada pustiti bratske crvene balone uparene sa svojim i kineskim zastavama. Ostaje samo da se vidi da li će Hercegovci kao ribe ponovo progutati isti mamac, i ponovo dati povjerenje onima koji su je više razorili i raselili od bilo kog okupatora u prošlosti.

Nebojša Vukanović