palpal

Program Nebojše Vukanović

vukan2_0.jpg

PROGRAM KANDIDATA ZA NAČELNIKA OPŠTINE TREBINJE NEBOJŠE VUKANOVIĆA

  Trebinje ima izuzetno povoljan geografski položaj, nalazi se u neposrednom zaleđu Jadranskog mora na tromeđi Crne Gore, Hrvatske i BiH, i kao jedini grad u Srbiji i Republici Srpskoj koji ima mediteransku klimu ima odlične preduslove za ubrzan razvoj. Svjedoci smo da je u poslijeratnom periodu, a naročito u poslednjih desetak godina, nažalost došlo do sistematskog uništavanja privrede, depopulacije i iseljavanja stanovništva, te potpune stagnacije u gotovo svim segmentima društva. Prirodni i ljudski resursi se ne koriste za razvoj i napredak, već za bogaćenje i lične interese malog broja privilegovanih ljudi koji godinama i decenijama sve važne poluge vlasti čvrsto drže u svojim rukama, i nametnuli su se građanima kao apsolutni gospodari života i smrti. Umjesto kolektivnih, u rukovođenju gradom prije svega se gledaju lični interesi loklanih moćnika i političara, njihovih saradnika, prijatelja, tajkuna i stranke kojoj pripadaju. Umjesto razvoja grada i poboljšanja uslova života njegovih stanovnika sve je podređeno vlastitim interesima kako bi se što više novaca iz budžeta i javnih preduzeća prelilo u džepove privilegovanih moćnika. Teške bolesti se ne liječe andolima i blagim lijekovima, pa je zbog toga potrebno izvršiti radikalne sistemske promjene kako bi Trebinje ponovo postalo mjesto ugodnog življenja iz koga se neće iseljavati mladi, već će se vraćati svi oni koji su poslednjih godina bili primorani da napuste rodni grad zbog neuklapanja u izopačeni i nakaradni sistem poremećenih vrijednosti. Ukoliko kao nestranačka ličnost i nezavisni kandidat budem izabran za načelnika opštine izvršiću potpunu departizaciju i depolitizaciju lokalne uprave, i ukloniti politiku, kalkulanstvo i političarenje iz opštine i javnih preduzeća. Grad i njegove institucije nisu sagradile partije koje već 20 godina participiraju u vlasti u Republici Srpskoj, već društvo i građani koji plaćaju poreze i druge namete. Dosadašnja praksa da stranke tokom raspodjele vlasti kao miraz dobijaju na upravljanje određene javne ustanove i preduzeća sa kojim mogu nekažnjeno i bez bilo kakve odgovornosti raditi šta hoće jedan je od glavnih uzroka ovako teške situacije, i ta loša i pogubna praksa odmah mora da prestane. Stranke se uglavnom retorički zalažu za depolitizaciju institucija, ali niko do sada nije uradio ništa da se promijeni pogubna praksa i navike, pa će jedan od prvih zadataka biti smjena svih direktora koji već decenijama rukovode javnim ustanovama. Umjesto partijskih poslušnika na odgovorna radna mjesta dovešće se novi mladi, obrazovani i sposobni profesionalci, koji ujedno mogu biti i članovi bilo koje stranke, i koji će bez negativnih pritisaka raditi odgovorne poslove u interesu cjelokupnog društa, a ne kao do sada u interesu neke stranke ili neformalne interesne grupe. Načelnik opštine, kao nestranačka ličnost koja nema hipoteke i opterećenja koja bi ga sputavala u svojim namjerama i odgovornom vršenju dužnosti mora da posveti veću pažnju i pruži maksimalnu zaštitu, pomoć i podršku onim kategorijama stanovništva kojima je pomoć najpotrebnija, a to su nezaposleni, mladi, studenti, penzioneri, radnici u privatnim preduzećima… Nova garnitura ljudi moraće od početka da pokaže maksimalnu odgovornost, i svako u sistemu rukovođenja će morati da snosi posljedice za svoje postupke i rezultate. Postignuti rezultati, ispunjeni planovi biće jedino mjerilo po kome će se vršiti reizbor svih funkcionera. Svi građani, a posebno mediji, biće pozvani da vrše neprekidni moritoring i kontrolu rada svih institucija u gradu, i da tako ukazuju na sve eventualne nepravilnosti i zloupotrebe. Načelnik kao prvi čovjek opštine, će se postarati da se do najmanjih pojedinosti istraži svaka predstavka jer je on najodgovornija osoba za cjelokupnu situaciju u gradu. Na svakom koraku i u svim segmentima društva insistiraće se na će pozitivnoj selekciji, vrednovanju struke, znanja, zalaganja i sposobnosti, i kažnjavanju nediscipline, neažurnosti… Ukoliko budem izabran za načelnika neće se pokazati nikakav revanšizam prema bilo kome, i za trenutnu i situaciju u firmama, odjeljenjima i ustanovama odgovaraće isključivo odgovorna lica, direktori i članovi upravnih i nadzornih odbora. Osim pravosnažno osuđenih lica niko drugi neće dobiti otkaz, niti će se voditi istraga ko je i na koji način dobio posao. Sa druge strane od svih zaposlenih u opštinskim firmama tražiće se maksimalna odgovornost, angažovanost i lojalnost. Zbog želje da rad vlasti bude što transparentniji biće ustanovljena i posebna nagrada za najbolju istraživačku novinarsku priču koja je ukazala na nepotizam, korupciju i propuste vlasti, i dodjeljivaće se na kraju svake godine. Svaka nova aktivnost mora počivati na zdravim osnovama, pa će se tako odmah po dolasku na vlast formirati istražni tim koji će imati zadatak da u kratkom roku pod budnim okom načelnika detaljno pregleda rad, revizorske izvještaje i dokumentaciju svih opštinskih preduzeća i javnih ustanova, utvrdi stvarno činjenično stanje i eventualne nepravilnosti u radu prethodne uprave, i iskoristi sve zakonske mogućnosti kako bi se protiv odgovornih poveo krivični postupak. Pojedini rukovodioci u Trebinju sada imaju i desetak različitih dobro plaćenih funkcija, pa će se smjenom do sada „nezamjenjivih“ kadrova otvoriti prostor da veći broj mladih intelektualaca dobije neki posao i izvor prihoda. Načelnik opštine mora da bude glavna pokretačka snaga koja će da vrši stalnu motivaciju na cijelu administraciju da radi brže, bolje i efikasnije. Načelnik opštine ne treba da bude figura koja će da sjedi u kabinetu i organizuje prijeme, već najveći dio radnog vremena provodi na terenu, vrši nadzor i kontrolu svih aktivnosti, javnih radova, i u direktnom kontaktu sa građanima spoznaje kakva je situacija, kakve su njihove potrebe i problemi i kako oni na najbrži i najefikasniji način da se rješavaju. Na svim nivoima lokalne vlasti biće uvedene restriktivne mjere štednje, a načelnik svojim ponašanjem treba da da primjer ostalima. Umjesto dosadašnjih više od 200 000 maraka koje je Služba načelnika trošila na ime reprezentacije, usluge medija, štampanja fotografisanja, kupovine poklona, stručnog usavrašavanja, troškove će se radikalno skresati na svega 30 000 maraka, a građani će u svakom trenutku znati gdje su i na koji način potrošena budžetska sredstva. Načelnikov primjer moraće da slijede svi direktori opštinskih javnih preduzeća i načelnici Odjeljenja, pa će i njihovi troškovi morati biti drastično smanjeni, a reprezentacija direktora i načelnika Odjeljenja će biti ograničena na maksimalno 2000 KM godišnje. Opštinski službeni automobili neće više smjeti da se koriste u privatne svrhe, a svaki dan poslije 15 časova sva službena vozila će morati da se parkiraju parkingu ispred opštine. Načelnik opštine će svojim privatnim vozilom o svom trošku obilaziti grad i naselja u popodnevnim časovima, a osim podređenih opštinskih službi načelnik će nadgledati rad i ostalih institucija u gradu koje nisu pod njegovom kontrolom, i uz pomoć medija i javnosti od njih tražiti maksimalnu odgovornost prema svim građanima. Svaki građanin koji nakon isteka radnog vremena fotografiše opštinsko službeno vozilo da se koristi u privatne svrhe, ili dokumentuje bilo koju drugu zloupotrebu i nepravilnost dobiće novčanu nagradu za fotografiju i pomoć u zavođenju reda, a krivci će morati da snosi kosekvence. Načelnik opštine Trebinje trebao bi u budućnosti da umjesto čitanja govora, lične promocije i prisustvovanjima svakojakim skupovima, uradi praktične stvari kako bi poboljšao uslove života u Trebinju. U tu svrhu odmah bi trebao da otvori Gradsku kancelariju u kojoj bi se građani mogli pismeno žaliti zbog nemogućnosti da ostvare svoja zakonom zagarantovana prava, zbog mobinga na poslu, traženja mita, neažurnosti i neljubaznosti činovničkog aparata, maltretiranje od radnika MUP-a ili zdravstvenih radnika. Načelnik sa svojim saradnicima bi morao da preispita svaki slučaj i kazni (u koliko je radnik pod njegovom ingerencijom) ili javno osudi odgovorne osobe ukoliko nisu radile po zakonu. Načelnik treba da bude zaštitnik svih građana, ali prije svega onih najsiromašnijih i najugroženijih jer je njima zaštita i pomoć najpotrebnija. Svakog petka poslije radnog vremena načelnik treba da izdvoji vrijeme za prijem građana koji žele da mu se obrate. Načelnik sedmično treba da obilazi ruralna područja, interesuje se za probleme njihovih žitelja, i nastoji da pomogne seoskom stanovništvu kako bi se postepeno obnovio život u staračkim domaćinstvima.

      RJEŠAVANJE PROBLEMA REKORDNE NEZAPOSLENOSTI

   Velika nezaposlenost nije novi i nije samo problem Trebinja već i cijelog regiona. Ovaj problem se ne može lako i brzo riješiti preko noći, ali se morati prekinuti inertnost i dosadašnji način rada lokalne uprave koja nije učinila skoro ništa na polju spašavanja privatizovanih firmi, otvaranja novih radnih mjesta i rješavanja probleme rekordnog broja nezaposlenih lica u Trebinju. Skupština opštine Trebinje odmah po konstituisanju mora pod hitno da usvoji niz uredbi koje bi Trebinje učinilo atraktivnijim za potencijalne strane i domaće investitore i pogodnim za domaća i strana ulaganja (imajući u vidu samo činjenicu da je Trebinje trenutno jedini srpski grad sa mediteranskom klimom siguran sam da bi bilo dosta zainteresovanih potencijalnih investitora koje bi privukao sam geografski položaj). Već u budžetu za narednu godinu godinu opština treba da izdvoji znatna materijalna sredstva za poboljšanje infrastrukture prije svega za uređenje tzv. Industrijske zone u Volujcu kako bi ona bila pogodna za investicije. U tu svrhu bi trebalo izdvojiti sredstva za izgradnju neophopdne infrastrukture, prilaznog puta, grubog uređenja i diobe lokacija. One bi se dale na besplatno korišćenje na period od 10 do 50 godina (u zavisnosti od visine investicije i broja otvorenih radnih mjesta) ukoliko se investitor obaveže da će zaposliti određen broj radnika uz poštovanje minimuma ekoloških standarda. Sve investitore koji otvore nove proizvodne pogone treba osloboditi plaćanja svih opštinskih taksi i naknada. Od budžetskih i sredstava koje opština Trebinje dobija od HET-a na ime naknade za potopljeno zemljište treba formirati Investicioni fond iz koga bi se svim domaćim i stranim investitorima subvencionisalo plaćanje doprinosa na plate u prve dvije do pet godine od pokretanja proizvodnje (zavisno od broja radnika koji bi bili zaposleni). Na takav način investor bi plaćao samo neto platu zaposlenim, dok bi poreze i doprinose plaćala opština. Opštinska administracija biće u obavezi da u vrlo kratkom roku, najduže za deset dana, obradi prijave i dostavi svu potrebnu dokumentaciju za pokretanje svih poslovnih aktivnosti, od otvaranja malog kioska ili samostalne radnje, do izgradnje proizvodnih pogona. Naša administracija sa rekordnim brojem zaposlenih radnika u odnosu na broj stanovnika je najglomaznija u Republici Srpskoj, ali se do sada pokazala kao veoma troma i neefikasna. Tome je mnogo doprinio i sam vrh opštine koji je vršio stalan pritisak na zaposlene da se učine nezakoniti i nemoralni ustupci, «progleda kroz prste» i toleriše bezakonje moćnicima bliskih vlasti. Od sada će se tražiti maksimalna angažovanost svih zaposlenih, a oni koji ne budu mogli da odgovore zadacima moraće da snose kosekvence.

  BEZBJEDNOST I KORUPCIJA

  Korupcija je jedna od najtežih bolesti koja je kao maligni tumor razorila grad i naše društvo, i zbog toga je potrebno krenuti u bezkompromisnu borbu sa ovom pojavom. Vrh vlasti je izvor korupcije, i zbog toga je potrebno početi borbu od samog vrha. Načelnik opštine treba da se okruži sa timom poštenih i sposobnih mladih ljudi koji nemaju nikakvih mrlja iz prošlosti i koji nisu vrtoglavi napredovali u karijeri zahvaljujući podršci silama iz sjenke već zahvaljujući svom radu, rezultatima i sposobnostima. Gradska administracija mora biti uzor i primjer ostalima, i ukoliko oni budu radili svoj posao pošteno i odgovorno po pisanim i moralnim zakonima, sigurno je da će postepeno i svi ostali građani slijediti njihov primjer i da će se red zavesti u vrlo kratkom roku. Odgovornost će biti maksimalna, i svako ko odstupi od ovih principa i pokuša na nezakonit način da pribavi materijalnu ili neku drugu korist biće najstrožije kažnjen, i u prisustvu javnosti uz krivičnu prijavu udaljen sa posla bez mogućnosti da nekada ponovo bude zaposlen u državnoj službi. Sve javne nabavke biće transparentne, i radiće se po novom modelu sličnom onom koji je sproveden u Singapuru i drugim razvijenim i uređenim zemljama svijeta. Opština će finansirati izradu softvera ili kupiti već postojeći, i prekinuti praksu da ljudi i članovi Komisija vrše ocjenu ponuda i odabir preduzeća koja su pobijedila na tenderima za nabavku materijala ili dobijanje nekog posla. Umjesto ljudi i članova Komisija, koji su često donosili pristrasne sporne odluke jer su radili pod pritiskom i bili korumpirani, posao će završiti nepristrasni računar koji će obrađivati sve podatke i odabrati najpovoljniju ponudu. Sav posao javnih nabavki mora da bude potpuno javan i transparentan, a konačni rezultati i rang lista preduzeća i njihovih ponuda objavljena na internet sajtu opštine. Načelnik opštine uvešće praksu da jednom mjesečno gostuje u medijima i uživo odgovara na pitanja gledalaca koji će mu ukazivati na eventualne propuste u njegovom i radu njegovih saradnika, kašnjenja u izvršavanju obaveza i planova. Bezbjednost i sigurnost svih građana, ali i uloženih sredstava svih potencijalnih investitora, je jako važna za ukupan kvalitet života, ali i odluku o potencijalnom investiranju u ovo područje. Zbog toga potrebno preduzeti sve neophodne mjere kako bi se promijenio dosadašnji imidž grada jer je Trebinje nažalost postalo preopoznatljivo po krađama automobila, razbojništvima, paljenju i uništavanju imovine… Opština će u saradnji sa CJB Trebinje odmah na početku naredne godine izraditi projekat i postaviti video-nadzora na važnim ulicama, raskrsnicama i svim izlazima iz grada kako bi se olakšao posao rasvjetljavanja krivičnih djela, ali i preventivno djelovalo na smanjenje broja krivičnih djela. U cilju poboljšanja bezbjednosti načelnik će inicirati ideju da se osnuje Savjet za lokalnu bezbjednost, koji će pored načelnika i predsjednika opštine činiti i predstavnici policije, tužilaštva i sudova. Savjet će bez novčane naknade u opštini održavati redovne sjednice, izrađivati akcione planove i podnositi redovne izvještaje građanima i javnosti. Iako lokalna vlast nema direktnu kontrolu rada nad policijom načelnik CJB Trebinje mora da pokaže daleko veću odgovornost, i podnositi mjesečne izvještaje o radu i postignutim rezultatima lokalnoj vlasti, povremeno gostovati u radio emisijama i uživo odgovarati na pitanja gledalaca. Ukoliko budem izabran za načelnika opštine nastojaću da u prisustvu medija nenajavljeno prisustvujem važnim sudskim procesima, i tako vršim indirektnu kontrolu rada nosioca pravosudnog sistema koji će morati da rade i sude po zakonu, a ne da donose skandalozne presude u interesu moćnika, i tako daju loš primjer ponašanja mladima i novim generacijama i podstiču ih da prelaze na drugu stranu zakona. U prvih šest mjeseci svog mandata, nakon što se sprovedu planirane aktivnosti i reforme koje treba da poboljšaju investicionu klimu u gradu i regiji, načelnik sa najbližim saradnicima treba da uspostavi saradnju sa dijasporom i organizuje posjete zemljama zapadne Evrope, SAD-a, Kanade, Australije i ostalih država u kojoj ima dosta naših iseljenika. Na taj način sa našom brojnom dijasporom, njihovim partnerima i potencijalnim investitorima bi se uspostavila direktna saradnja i predstavile sve prednosti i mogućnosti investiranja u Trebinje i Hercegovinu. Jedino otvaranjem novih preduzeća i radnih mjesta može se krenuti u obnovu i razvoj Hercegovine, a dijaspora je sigurno najveći potencijal. Nažalost mnogi naši iseljenici su u više navrata bili prevareni, nisu imali potrebne garancije i sigurnost za svoj kapital, mnoge donacije su netransparentno i nenamjenski potrošene što je negativno uticalo na naš imidž i privlačenje novih investicija. Nova lokalna uprava sa garniturom neokaljanih i sposobnim menadžera treba na djelu da pokaže svoju ozbiljnost, pruži sve potrebne garancije investitorima i privrednicima. Siguran sam da bih svojim autoritetom koji posjedujem u dijaspori dodatno ohrabrio naš iseljenike i podstakao ih da ulažu u ovo područje. Već u prvom budžetu za narednu godinu moraju se obezbjediti sredstva za pokretanje javnih radova, i da se tako pruži prilika nezaposlenim ljudima da zarade novac. Opština u budžetu mora da planira i obezbjedi sredstva za rekonstrukciju Starog grada, uređenje fasada, farbanje ograda, uređenje cvjećnjaka oko stambenih zgrada u svim naseljima, popravku austrijskih puteva i staza na izletištima oko Trebinja. Gradska uprava će preko omladinskih nevladinih organizacija organizovati ekološke akcije pošumljavanja okolnih uzvišenja oko grada, čišćenja smeća, uređenja korita rijeke Trebišnjici i Goričkog jezera… Nova gradska uprava će smoći snage i hrabrosti da formira tim dobro plaćenih finansijskih stručnjaka i inspektora koji će istražiti sve zloupotrebe u privatizovanim firmama koje su otišle u stečaj, a prije svega u Novoteksu, Neimarstvu i Agrokopu. Niko neće moći biti amnestiran i zaštićen od krivične odgovornosti, a svaka istraga i predmet će biti javan i dostupan medijima, kao i svi dokumenti i imena osoba koja su proteklih godina aktivno učestvovala i doprinjela sistematskom uništenju privrede i 27 lokalnih preduzeća koja su uništena i otišla stečaj u procesu sumnjive privatizacije. Agrokop je strateška firma za Trebinje i cijelu Hercegovinu, i lokalna vlast će se svim silama suprostaviti interesima pojedinaca koji žele da unište preduzeće i dođu u posjed atraktivnog zemljišta i vinograda. Iskoristićemo sve mogućnosti da zaštitimo radnike i interes društva i opštine. Država je vlasnik zemljišta na kojima se nalaze vinogradi, i opština će aktivnim učestvovanjem u stečajnom postupku nastojati da u saradnji sa Vladom, kao najvećim povjeriocem, dobije koncesiju za upravljanje preduzećem i vinogradima dok se Agrokop u potpunosti ne oporavi i stabilizuje. Nijedan radnik do okončanja stečaja ne smije da ostane bez posla. Oporavak Novoteksa je od vitalnog značaja, i lokalna vlast veliku energiju posvetiće ponovnom pokretanju proizvodnje u ovom preduzeću. Ukoliko i dalje budu izbjegavali da ispune obećanja koja su javno dali radnicima ovog preduzeća, predsjednik Milorad Dodik i premijer Aleksandar Džombić suočiće se sa velikim pritiskom javnosti i građanskom neposlušnošću. Vlada i Poreska uprava su najveći povjerioci Novoteksa, i zbog toga će država morati da ispuni stara obećanja i preko IRB-a obezbjedi neophodna sredstva za ponovno pokretanje proizvodnje. Ukoliko čelnici države i dalje budu izbjegavali da ispune svoje obaveze susrešće se sa protestima koje će organizovati lokalna vlast prvo u Trebinju, a ako ni to ne da rezultate ja kao načelnik lično ću povesti konvoj autobusa sa bivšim radnicima u Banjaluku kako bi se protest nastavio ispred zgrade Vlade i palate predsjednika. Lokalna vlast u svakom trenutku moraće da pokaže maksimalnu odlučnost da se bori za interese svojih građana, a oporavak Novoteksa i vraćanje na posao 600 bivših radnica od vitalnog je interesa za funkcionisanje grada. Stari pogon će se prodati kako bi se obezbjedio dio sredstava za nabavku materijala, popravku mašina i opreme i pokretanje proizvodnje. Menadžeri i privrednici će biti u obavezi da izrade detaljan i realan plan oporavka, a lokalna i republička vlast će pružiti sve potrebne garancije Ceresu, Braksu i svim starim poslovnim partnerima Novoteksa kako bi se ponovo uspostavila saradnja. Novi Novoteks neće imati nikakvih dodirnih tačaka sa starom privatizovanom firmom i njenim rukovodstvom i vlasnicima. Neimarstvo je nažast još jedna od Pandorinih kutija koja je na čudan način uništena, ali pored problema više od sto radnika koji su ostali bez posla velika sramota za Trebinje i regiju je nezavršeni poslovno-stambeni objekat „Agrokop“ koji je Neimarstvo počelo da gradi u centru grada. Opština mora naći rješenje kako bi se povratio izgubljeni ugled kod kupaca, naših iseljenika i investitora. Zbog toga se mora dozvoliti promjena urbanističkog plana, povećanje broja spratova i preduzeti sve ostale potrebne mjere kako bi se završio ovaj objekat a prevareni vlasnici koji su kupili stanove napokon došli u njihov posjed. Ne treba posebno naglašavati da će se sprovesti detaljna istraga i odmotati klupko u svim zakulisanim radnjama oko izgradnje zgrade i poslovanja Neimarstva u periodu poslije privatizacije.

POLITIKA I NAČIN ZAPOŠLJAVANJA NOVIH RADNIKA

   Najveća i najzastupljenija anomalija danas je da osoba koja želi da sebi i svojoj porodici obezbjedi pristojan život i dobije neki posao mora da bude istaknuti član i aktivista u vladajućoj ili nekoj drugoj političkoj partiji, ili da mu je blizak srodnik značajna ličnost u jakoj firmi. Obrazovanje, radne navike i sposobnosti nažalost skoro da su nebitne jer Vam neće omogućiti nikakav posao dok se stranački dovoljno ne angažujete. Ovakva dosadašnja praksa prilikom zapošljavanja dovela nas je u tešku situaciju u privredi i ostalim segmentima društva jer ljudi koji preko "veze" dobiju posao najčešće nemaju ni minimum odgovornosti, nisu kvalifikovani za posao i nisu motivisani da ga rade kako treba jer zbog jake zaleđine ne strahuju od kazne i odgovornosti. Bez obzira kako i šta rade ne može se dovesti u pitanje njihov ostanak na radnom mjestu. Ovakvom dugogodišnjom praksom vrši se i duboko raslojavanje društva na uzak krug privilegovanih građana, i široku masu ljudi koji nemaju ni osnovne uslove za pristojan život. Nepotizam i partijska kadrovska politika mora da se u korjenu sasiječe, i svi građani i de fakto će biti ravnopravni. Opština mora da izradi socijalnu kartu stanovništva i izdvoji kategorije koje će imati prioritet prilikom zapošljavanja, a to su prije svega: – svi demobilisani borci Otadžbinskog rata, djeca poginulih boraca i ratni vojni invalidi koji nisu trenutno zaposleni, – porodice sa četiri i više člana u kojima niko ne radi a imaju radno sposobne članove domaćinstva, -porodice sa četvoro i više djece u kojima jedan ili oba roditelja nisu zaposlena Ove osobe u saradnji sa Zavodom za zapošljavanje bi dostavile podatke o obrazovanju, radnom iskustvu i bile prioritet prilikom zapošljavanja. Opština i stručna lica će izraditi Pravilnik u kome bi se tačno znalo koliko bodova kandidat dobija za vrijeme provedeno na evidenciji Zavoda za zapošljavanje, za broj nezaposlenih ukućana, broj maloljetne djece i sl. Za svako novo radno mjesto u opštinskim firmama poslodavac će morati da izradi rang listu, napiše pismeno obrazloženje o razlozima zbog kojih je neko lice zaposleno i svaki izvještaj biće javno objavljen i dostupan građanima. Jedan od mojih najvažnijih ciljeva je da u četvorogodišnjem mandatu ne bude nijedna četvoročlana porodica koja nema bar jednog zaposlenog člana domaćinstva, a teži će se što ravnomjernijem zapošljavanju kako bi se smanjio veliki jaz između bogatih i siromašnih.

  POPULACIONA POLITIKA I ODNOS PREMA STARIM LICIMA

   Trebinje i cijela istočna Hercegovina već godinama ima negativan prirodni priraštaj, i nažalost mnogo je veći broj umrlih lica u odnosu na broj rođenih beba. Uz to primjetno je iseljavanje stanovništva, prije svega mladih. Uprkos činjenici da se u ratu i poslijeratnom periodu u grad doselio veliki broj ljudi iz ratom zahvaćenih područja, svi pokazatelji govore da je u Trebinju danas znatno manje stanovnika nego po popisu stanovništva iz 1991. godine. Vrlo je loša i starosna struktura stanovništva jer je sve veći broj penzionera, a iz godine u godinu smanjuje se broj učenika, studenata. Zbog toga opština treba da posveti veliku pažnju populacionoj politici. Nedopustivo je da opština i država podsticanje nataliteta i populacionu politiku povjerava privatnim fondovima, i u narednom periodu opština treba da osnuje svoj Fond koji će rješavati ovo važno pitanje. Racionalnim trošenjem, uštedama na svim nivoima i pravednijom raspodjelom sredstava u budžetu treba obezbjediti sredstva za funkcionisanje Fonda iz koga bi svaka nezaposlena majka koja ima četvoro ili više maloljetne djece svakog mjeseca dobijala minimalnu platu sve dok ne dobije stalan posao (već je navedeno da će imati prednost pri zapošljavanju) . Svako novorođeno dijete treba od opštine da dobije 500 KM, a odnos poslodavaca prema trudnicama i majkama biće pod posebnom lupom kontrolnih organa. Udruženje roditelja sa problemom steriliteta "Bebe" za kratko vrijeme postiglo je zavidne rezultate, pa će sigurno u narednom periodu imati daleko veću finansijsku podršku i pomoć lokalnih vlasti. Nova vlast ispitaće optužbe za mobing, odnos uprave prema štićenicima i uslove življenja korisnika Doma penzionera na Gradini, i nastojaće da poveća životni standard, obogati sadržaj i omogući bolje uslove korisnicima. U Trebinju niko neće smjeti da bude gladan i bez osnovnih sredstava za život. Centar za socijalni rad dobiće zadatak da uradi socijalnu kartu stanovništa i utvrdi tačan broj osoba koje nemaju ni minimum sredstava za život dostojan čovjeka. Narodna kuhinja će dobiti znatno veća sredstva kako bi neophodan obrok mogao da dobije veći broj korisnika. Položaj penzionera i starih osoba je svima poznat, a njihovo Udruženje penzionera uz borce i invalide je od strateškog značaja za grad, pa će u narednom periodu morati iz budžeta dobiti značajnija sredstva kako bi se poboljšao njihov položaj. Moji roditelji su penzioneri, otac već više od 20 odina, tako da najbolje znam kako danas živi ova brojna kategorija stanovništva. Udruženje penzionera u Trebinju proteklih godina bilo je zapostavljeno i dobijalo je veoma malo sredstava iz lokalnog budžeta. Smatram da je maksimalno pošteno i odgovorno penzionerima, kojih u Trebinju ima više od 6000, u budžetu obezbjediti 100 000 maraka (npr uzimanjem od FK Leotara) za potrebe normalnijeg rada Udruženja penzionera. Iz tih sredstava davala bi se pomoć penzionerima koji imaju minimalne penzije do 200 KM, organizovale bi se besplatne izletničke ture i putovanja do okolnih manastira. Društvo mora pokatzati najstarijim da nisu zaboravljeni i prepušteni sami sebi.

   ZDRAVSTVO

   Lokalna vlast kontroliše rad Doma zdravlja, a ova ustanova imaće potpuno transparentan način zapošljavanja medicinskog kadra i ostalih radnika, kao i stalnu kontrolu trošenja sredstava. Stručnjaci iz ove oblasti uradiće program poboljšanja i unapređenja zdravstvene zaštite stanovništva, a lokalne vlasti će pomoći obuku i spezijalizaciju mladih ljekara u Opštoj bolnici Trebinje. Takođe vrlo je važno da se uspostavi saradnja sa većim medicinskim centrima kako bi u Trebinje dolazili i liječili pacijente vrhunski ljekari, prije svega naši ljekari koji su postali poznati i priznati stručnjaci u regionalnim i svjetskim medicinskim centrima. Moraće se povesti odlučna borba protiv korupcije i insistirati na što boljem odnosu prema svim pacijentima u Domu zdravlja i Opštoj bolnici. Od direktora Doma zdravlja i Opšte bolnice načelnik će tražiti da preispita svaku žalbu i predstavku građana, i da se dostavi pismeni odgovor, te da naprave program kvalitetnijeg nadzora rada medicinskog osoblja na svim Odjeljenjima. Načelnik će zadužiti i poseban tim da istraži velike gubitke i optužbe za zloupotrebu položaja prethodnog menadžmenta u Gradskoj apoteci. Opština će obezbjediti potrebna sredstva za prevoz teško oboljelih pacijenata iz Trebinja u veće zdravstvene ustanove u Republici Srpskoj, Srbiji i Crnoj Gori. Pravo na besplatan prevoz službenim automobilima opštine imaće sve maloljetne osobe, studenti, nezaposleni, penzioneri i radnici čija mjesečna primanja ne prelaze 600 KM.

   OMLADINSKA POLITIKA

   Mladi u Trebinju su u jako teškom položaju, i nažalost sve je više onih koji odlaze iz grada i regije jer ovdje ne mogu naći posao i ne vide nikakvu perspektivu. Zbog toga je rješavanju pitanja mladih potrebno posvetiti posebnu pažnju, i postepeno izvršiti smjenu generacija. Nedopustivo je da se na gotovo svim uticajnim mjestima i funkcijama već decenijama nalaze isti ljudi koji su napravili sistem spojenih posuda i tako se međusobno dobro uvezani održavaju na položaju. Mladima treba pružiti šansu da pokažu svoje sposobnosti i dođu do izražaja. Biće prekinuta praksa da jedna osoba ima više prihoda u javnim preduzećima i upravnim odborima, a sigurno je da grad ima dosta mladih i sposobnih ljudi kojima se može ukazati povjerenje da dođu na odgovorna radna mjesta. Sredstva u budžetu namijenjena mladima će biti povećana, ali će biti prekinuta praksa da se po partijskoj liniji finansiraju skupi fiktivni projekti koji nemaju rezultata i opravdanja. Finansiraće se isključivo konkretni projekti koji će pomoći u rješavanju određenih društvenih problema (pomoći starim, usamljenim, bolesnim, ovisnicima, uređenju okoline), a sredstva će se uplaćivati po etapama tek kada se pokažu rezultati rada i aktivnosti. Dom mladih neće više smjeti da iznajmljuje i naplaćuje prostorije opštinskim omladinskim organizacijama. Svi redovni studenti na državnim fakultetima moraće da dobiju stipendije od opštine, a posebno će se voditi računa o finansiranju deficitarnih studija. Od vitalnog značaja je povratak stotine obrazobanih intelektualaca koji rade u inostranstvu, i čije bi znanje i iskustvo nemjerljivo doprinjelo razvoju grada i regije. Opština već posjeduje određenu opremu pa će u Domu kulture biti obezbjeđen prostor u kome bi se omogućilo mladim muzičarima da organizuju svirke i takmičenje bendova, tonske probe…

  RAZVOJ TURIZMA

   Duboko sam ubjeđen da je najveća perspektiva i šansa za razvoj Trebinja turizam jer grad ima izvanredan geografski položaj i klimu. Kao najužniji grad BiH ima prijatnu izmijenjeno-mediteransku klimu sa blagom zimom i toplim ljetom, nalazi se na tromeđi tri države (BiH, Crne Gore i Hrvatske) i raskrsnica je pet magistralnih puteva (iz pravca Sarajeva, Nikšića, Herceg Novog, Dubrovnika i Mostara). Važno je naglasiti da je trenutno Trebinje najjužniji, i jedini srpski grad sa mediteranskom klimom. Najznačajnija pogodnost za razvoj turizma je činjenica da se Trebinja nalazi svega 25 km od svjetskog turističkog centra kakav je danas Dubrovnik i čiji se godišnji turistički promet mjeri stotinama miliona dolara. Razvoju turističke ponude opština Trebinje treba da posveti veliku pažnju i izdvoji znatna materijalna sredstva iz opštinskog budžeta. Pametnim ulaganjima, dobrom medijskom kampanjom i dobrim radom turističke organizacije grada, Trebinje bi vrlo brzo moglo da postane krajnja destinacija za hiljade stranih i domaćih turista koji bi željeli da dođu u Dubrovnik ili Herceg Novi, ali za tako skupu modensku destinaciju nemaju dovoljno novca, a naš grad bi zbog blizine i drastično nižih cijena svih usluga i smještaja postao alternativa. Trebinje bi za takve turiste trebalo da po niskim cijenama smještaja i vanpansionske ponude (u poređenju sa Dubrovnikom jeftinije i po dva do pet puta) pruži priliku za dobar provod, prevoz do Dubrovnika… Vrlo brzo Trebinje bi prihodima od turizma moglo da ima višemilionsku dobit i mogućnost zaposlenja većeg broja radnika. Razvoj turizma i ponude grada imao bi više etapa.

1.etapa : Prvo što treba da se uradi je tzv. „umivanje“ grada, što znači da bi odmah trebalo da se restauriraju fasade svih starih zgrada u gradskom jezgru (sposobni gradski menadžeri bi od proizvođača boja dobili potreban materijal u zamjenu za dugotrajno reklamiranje na opštinskom radiju, panoima, reklamama na glavnoj ulici i sl.) Treba uraditi uređenje i ozeljenjavanje svih trenutno zapuštenih travnjaka u gradu (cvjećnjaci od bolnice do benziske punpe, od Školskog centra do Kluba umjetnika, u naselju Tina, Gorica…) Opština pod hitno mora da standardizuje i unaprijedi rad ugostiteljskih objekata u gradu (obavezna radna uniforma sa imenom konobara, donošenje računa, knjiga žalbi i sl.). U gradu će se morati standardizovati i izgled kioska i privremenih montažnih objekata. Potrebno je unaprijediti Turističku organizaciju Trebinja, zaposliti mlade vodiče i stručne osobe koji poznaju strane jezike, izraditi nove razglednice savremenog dizajna, turističke mape, doraditi sajt sa turističkom ponudom grada i svim cijenama privatnog i hotelskog samještaja, naglasiti geografski položaj i blizinu mora. U saradnji sa lokalnim novinarima i tv kućama vrlo lako i jeftino se može napraviti kratkometražni propagandni film o Trebinju, prošlostu grada i svim atraktivnim turističkim motivima, izraditi kratak tv spot (koji bi naglasio cijene i blizinu Dubrovnika) koji bi se (uz pomoć svih privatnika koji imaju veliki interes od dolaska turusta) reklamirao na lokalnim tv stanicama u regionu.

2.etapa Potrebno je zaustaviti arhitektonsko nasilje i povratiti autentičan izgled Starog grada, Krša i užeg gradskog jezgra. U tu svrhu opština bi poslije izgradnje kapije na ulasku u Stari Grad trebalo da obezbjedi sredstva za popločavanje gradova i ulica u starom gradu (kvadrat neobrađene kamene ploče pogodne za popločavanje u Bileći bi se mogao naći i do 8 KM, vrijednost radova ne bi bila velika kako u prvi mah izgleda, do 200 000 KM a vizuelni rezultat bi bio ogroman, a pružila bi se prilika da se zaposli veći broj građevinskih radnika). Hitno je potrebno donijeti Uredbu kojom bi se u starim djelovima grada očuvao autentičan i arhaičan izgled uz isključivo korišćenje kamena i drveta kao građevinskog materijala. Muzej Hercegovine je u vrlo lošem stanju, i biće potrebni znatni rezovi kako bi se dobila ustanova kakva je potrebna Trebinju. Turisti trenutno u Trebinju nemaju puno sadržaja koji bi ih zadržao i privukao pažnju. Mogućnosti unapređenja su velike, pa bi se npr. uz pomoć Ministarstva odbrane BiH mogli nabaviti eksponati i za početak otvoriti skroman Vojni muzej u bivšoj kasarni na otvorenom prostoru. Muzej bi imao postavke trofejnog i starog naoružanja sa pregledom istorije koja je bar na ovim prostorima bila veoma burna sa puno sadržaja. Trebinje ima Likovnu akademiju pa je logično da se otvori stalna galerija slika, koja bi svakako obuhvatila djela Atanasija Popovića, Rista i Bete Vukanović i ostalih poznatih slikara i umjestnika sa našeg područja, gostujućih i stalnih profesora naše Akademije… Načelnik opštine treba da uspostavi saradnju i razgovara sa ambasadorima Austrije, Italije, Rusije i Turske i zatraži pomoć u obnovi objekata koji su sagrađeni u prošlosti, a koji bi se mogli povezati sa boravkom neke od velikih sila na ovim prostorima. U gradu postoji više reprezentativnih a napuštenih objekata, a neki od njih bi se mogli iskoristiti za otvaranje Muzeja prošlosti u kojem bi se napravio presjek sa karakterističnim izgledom tradicionalnih nacionalnih nošnji, oružja iz doba Mlečana, Turaka, Nijemaca, Austro-ugara i drugih naroda i država koje su u prošlosti vladale ovim područjem. Okolina Trebinja ima više atraktivnih lokacija za boravak turista, a to su prije svega Ubla i Jazina. Potrebno je adaptirati objekat, riješiti nagomilane probleme u motelu Jazina, te urediti okoliš i kupalište. Sa našim planinarima bi se mogao izraditi Planinarski dom na Ublima koji bi poslužio kao baza za polazak na planinarenje. Orjen je najveća planina u zaleđu Dubrovnika, pa bi trebalo posvetiti dosta vremena mogućnostima za razvijanje planinskog turizma u saradnji sa primorskim turističkim centrima. U saradnji sa Udruženjem planinara „Vučji zub“ lokalna vlast bi osnovala Gorsku službu spasavanja tako što bi obezbjedila sredstva za nabavku opreme i obuku planinara koji bi se angažovali po potrebi i po izvršenom zadatku dobijali dnevnice. U cilju obogaćivanja turističke ponude treba da maksimalno pomogne privatnike koji su zainteresovani da u okolini Trebinja na pogodnoj lokaciji naprave etno naselja sa kućicama od drveta i kamena, tradicionalnom hercegovačkom kuhinjom i drugim pratećim sadržajima.

 3.etapa Opština treba da napravi studiju i projekat obnove kanala koji je nekada opasivalo Stari grad jer bi realizacijom ovoga projekta Trebinja postalo kuriozitet kao jedinstven grad na Balkanu sa srednjovjekovnim Kastelom koji je sa svake strane okružen vodom. Hidroelektrane na Trebišnjici su najvažnije preduzeće u Herecgovini, i one imaju velike mogućnosti za razvoj Trebinja i Hercegovine, ali i obavezu poboljšanja kvaliteta života u Hercegovini. Stari grad jednim dijelom naslonjen je na Trebišnjicu, pa bi HET trebao da uzme aktivno učešće u otkopavanju hendeka koji je izgrađen za vrijeme Turaka, a koji su krajem 19-og vijeka zatrpali Austro-ugari. Predpostavlja se da je kameni hendek nasut sitnim materijalom koji bi se relativno lako uklonio, a ova investicija je relativno mala ako se ima u vidu sve prednosti koje bi Trebinje dobilo ponovnom izgradnjom kanala oko Starog grada. Zidine Starog grada treba osvijetliti a na dva ulaza u Kastel treba postaviti drvene mostiće sa lancima. Tokom ljetne sezone mogla bi se realizovati ideja da se na kapijama postave po dva stražara sa lanenim nošnjama i kopljima, a par sati dnevno bili bi velika atrakcija za turiste. Treba imati na umu da samo kurioziteti i rijetke stvari mogu privući veliki broj stranih i domaćih turista, i da treba uložiti sredstva kako bi se iskoristio veliki potencijal za razvoj turizma. U skladu sa materijalnim mogućnostima, i uz podršku ambasada Austrije i Njemačke koje bi vjerovatno pokazale zainteresovanost, bar simbolično bi se mogao urediti Strač i druga austrajska utvrđenja na uzvišenjima oko grada, kao i stari prilazni puteve za izletničke posjete. Nakon otkopavanja i obnove hendeka i potpunog uklanjanja saobraćaja motornim vozilima iz Starog grada (ugostitelji bi imali priliku da električnim kolicima prebacuju piće do svojih objekata u periodu od 06.00. do 09.00, i od 15.00 do 17.00 časova) na sve stare objekte u starom dijelu grada umjesto crijepa trebalo bi vratiti kamene ploče. Tokom ljeta u gradu treba organizovati tradicionalni muzički festival i pokušati u saradnji sa sponzorima na stadion Police, ili neku drugu adekvatnu lokaciju za okupljanje većeg broja ljudi, dovesti veliku regionalnu muzičku zvijezdu (popuz Zdravka Čolića, Željka Joksimovića.. ) i organizovati koncert na koji bi došli gosti i turisti iz svih susjednih gradova. Turistička organizacija grada treba da krene u razvoj tzv. omladinskog turizma što znači da se tokom ljeta osposobi Studentski dom za smještaj stranih studenata koji bi iz inostranstva po povoljnim cijenama dolazili u zaleđinu Dubrovnika. Pored toga u saradnji sa lovačkim i ribolovačkim udruženjima treba poboljšati ponudu i sadržaj kako bi omogućili dolazak bogatih zaljubljenika u lov i ribolov na rijeci Trebišnjici i jezerima oko grada. Jedna od presudnih stvari za razvoj turizma i Trebinja je odnos sa susjedima, pa će se zbog toga intezivirati razgovori sa susjednim gradovima u Crnoj Gori i Hrvatskoj. Nakon završetka izgradnje puta od Bileće preko Vilusa do Risna postoji opasnost da mnogi turisti koji iz Srbije i istočne Bosne idu na more zaobiđu Trebinje i Herceg Novi zbog putarine koja se plaća na putu od Trebinja ka hercegnovskoj rivijeri. Zbog toga treba inicirati razgovore između dvije Vlade i pokušati naći rješenje kako bi se smanjila cijena putarine ili ukinula koncesija koja znatno utiče na saradnju dva susjedna grada koji tradicionalno imaju dobre odnose. Sa Dubrovnikom je prije svega potrebno unaprijesiti odnose, riješiti mnoge probleme, između ostalog i problem naplate dugovanja za struju koja nam duguje HEP i HE Plat, omekšati i olakšati prelaz granice i zatražiti postavljanje saobraćajnih znakove u Dubrovniku koji će usmjeravati putnike ka Trebinju.

    POLJOPRIVREDA

   Veliku pažnju opština Trebinje treba da posveti razvoju poljoprivrede i u tom cilju u saradnji sa stručnjacima i Ministarstvom poljoprivrede treba uraditi razvojni plan. Skupština opštine Trebinje treba da donese niz uredbi kako bi se pomogla i subvencionirala poljoprivredna proizvodnja. Umjesto novaca koji su se do sada iz budžeta opštine izdvajali za fiktivne projekte, nevladine organizacije, FK Leotar (do sada je potrošio nebrojane milione iz budžeta opštine i javnih preduzeća, a rezultati su potpuno izostali ili je optužbama za namještanje utakmica gradu nanesena velika šteta) novac treba preusmjeriti u Fond za razvoj poljoprivrede. Iz njega bi se pod strogim nadzorom poljoprivrednicima beskamatno dijelili kvalitetni zasadi, sjeme, nafta, mineralna đubriva i obezbjedila besplatna stručna pomoć agronoma. Treba insistirati na povećanju površina pod mediteranskim kulturama i proizvodnji suvih smokava, grožđa, agruma i drugih mediteranskih kultura koja su potrebna tržištu. Kako bi se izbjeglo manipulisanje sredstvima treba uraditi proračun i plan po kojem poljoprivrednici ne bi direktno dobijali novac, već bi im se u skladu sa Projektom za razvoj poljoprivrede nabavljao repromaterijal, sadnice, stoka. Poljoprivrednicima bi se dao duži grejs-period za vraćanje sredstava, a novac bi se ponovo vraćao u Fond i dijelio drugim poljoprivrednicima. Opštini nije potreban brojan i luksuzan vozni park, pa umjesto nabavke limuzina svakih nekoliko godina novac treba iskoristi za nabavku autobusa koji bi svakodnevno dva puta (ujutro i uveče) o trošku opštine, besplatno prevozio stanovnike od Trebinja do Koteza, i od Trebinja do Graba na Zubačkom polju. Ljudi bi i dalje ukoliko žele mogli živjeti u gradu, a bez troškova svakodnevno putovati do svojih sela, baviti se poljoprivredom i proizvoditi hranu. Tako bi se dodatno motivisalo stanovništvo da se vrati u ruralna područja i krene sa poljoprivrednom proizvodnjom. Posebnu pažnju treba posvetiti razvoju stočarstva, voćarstva i prije svega vinogradarstva. Veliki vinari i proizvođači i prerađivači vinove loze trebali bi pronaći zajednički interes i podići destileriju koja bi pružila stručnu pomoć, pomogla podizanje novih vinograda i garantovala otkupljivanje dogovorenih količina kvalitetnog grožđe od seljaka. Jako je bitno podsticati uzgoj mediteranskog bilja (masline, smokve, agruma..) koje bi lako moglo da se proda na inostranom tržištu (na svjetskom tržištu velika je potražnaj za suvcim smokvama, ali iako smo idealno podneblje na ovom polju do sada nije učlinjeno ništa). PRIGRADSKI PREVOZ Trebinje je jako razuđena opština koja već duže vremena ima problema sa velikim saobraćajnim gužvama i nedovoljnom broju parking mjesta u centru grada. U srazmjeri sa brojem stanovnika grad ima veliku površinu, a prigradska naselja Banjevci, Dražin Do i Petrovo polje međusobno su udaljena i više od desetak kilometara. U priogradskim naseljima nema puno bogatih stanovnika, većina građana nema svoj automobil ili novaca za svakodnevni prevoz. Opština treba da osnuje sopstveno saobraćajno preduzeće ili sklopi Ugovor sa privatnim firmama koje bi uvele redovne autobuske linije prigradskog saobraćaja. Mali autobusi sa tridesetak sjedišta svakog dana u periodu od 6.00 do 17.00 časova na svaki sat pravili bi krug od Lastve, Banjevaca, Dražin Dola do Petrovog polja i Zgonjeva. Uvela bi s i jedna noćna linija koja bi zimi u 22.30, a ljeti u 24.00 odvozila mlade iz grada do svojih domova u prigradskim naseljima. Đaci, nezaposleni i penzioneri koji žive u prigradskim naseljima mjesečne karte bi kupovali po simboličnim cjenama od svega 10 maraka, dok bi ostali građani mjesečne karte mogli kupiti za svega 20 KM. Dnevna karta bi koštala 2 KM, a ovaj način prikupila bi se određena sredstva, dok bi ostatak potreban za normalno funkcionisanje prigradskog saobraćaja bio subvencionisan iz budžeta opštine. Uvođenje prigradskog autobuskog prevoza olakšao bi život građanima u naseljima udaljenim od cenmtra grada, smanjio troškove prevoza i života, ali i uticao na smaljenje saobraćajnih gužvi.

  KULTURA

    Aktuelna vlast često patetično voli da kaže da je Trebinje grad kulture, ali najveći dio sredstava namijenjenih kulturnim aktivnostima do sada je nenamjenski i netransparentno utrošen sa ciljem da pojedinci steknu imovinsku korist. Zbog toga će doći i do velikih i radikalnih rezova i u ovoj oblasti, a rukovođenje ovim važnim segmentom društvenog života biće povjereno intelektualcima, umjetnicima i univerzitetskim profesorima koji nisu stranački angažovani. Većini ili gotovo svim dosadašnjim "gradskim ocima" i kulturnim poslenicima, članovima Savjeta za kulturu, nova vlast će se zahvaliti na saradnji. Svaki kulturni događaj koji se bude finansirao sa opštinskog granta moraće da ima pismeno obrazloženje šta se i kako finansiralo sa preciznom specifikaciojom troškova, te kakav je rezultat postignut. Veliki kulturni događaji poput Festivala festivala, Dučićevog dana i sl. moraće znatno skromnije da se organizuju, a sredstva racionalnije troše. Udruženja i organizacije koje su od vitalnog značaja za grad, poput Gradskog pozorišta, hora „Tribunia“ , KUD Alata… imaće veću podršku opštine. Od posebnog značaja će biti uspostavljanje bolje i konkretnije saradnje između lokalnih vlasti i Akademije likovnih umjestnosti. Jedan od planova je da opština pomogne nabavku materijala neohodnog za rad Odsjeka za vajanje, a da sa druge strane studenti i profesori Likovne akademije godišnje izrade bar jedan spomenik koji bi se postavljao na adekvatnim lokacijama u gradu (npr u gradskom parku, ispred Muzeja i važnijih institucija, na raskrsnicama, kružnim tokovima…) Trebinje ima Osnovnu i Srednju muzičku školu, veliki broj mladih i obrazovanih muzičara pa djeluje logično da se osnuje i Gradski orkestar čiju bi okosnicu činili profesori, bivši i sadašnji učenici Muzičke škole. Članovi Gradskog orkestra ne bi imali slatan izvor prihoda, ali bi orkestar bio na opštinskom grantu koji bi obezbjedio sredstva za normalan rad, putovanje, opremanje prostorija koje bi obezbjedila opština…

   SPORT

   Politika će gvozdenom metlom biti potpuno uklonjena iz sporta, i u ovoj sferi neće biti mjesta za kalkulante koji nisu imali nikakvih uspjeha u sportskoj karijeri, i kojima rad u sportskim klubovima služi za dodatno bogaćenje ostvarivanje ličnih interesa. Stadion "Brekana" u Bregovima i drugi sportski objekti uvijek će biti dostupni na korištenje mladima bez naknade. Sportska dvorana "Miloš Mrdić" moraće da ima niže cijene usluga za rekreativce, a povešće se i znatno veća kontrola poslovanja ovog objekta. Najveći dio sredstava namijenjenih sportu do sada je odlazio Fudbalskom klubu „Leotar“, ali velika sredstva nisu opravdana. Već duže vremena postoje ozbiljne sumnje i optužbe za nenamjensko trošenje sredstava u FK Leotar i namještanje utakmica, i opština neće uplatiti ni jednu marku na račun kluba sve dok se ne omogući detaljna istraga i napravi Izvještaj o dosadašnjim investiranjima, trošenju sredstava i postignutim rezultatima. Umjesto nenamjenskog trošenja sredstava za kupovinu igrača iz drugih klubova pažnju treba posvetiti radu sa mlađim kategorijama i stvaranju novih igrača koji bi činili okosnicu kluba. Opština treba da obezbjedi sredstva za nabavku opreme, plaćanje trenera i putovanja, a ostatak sredstava potrebnih za funkcionisanje kluba treba da obezbjede sponzori. To znači da će proporcionalno rezultatima, broju gledalaca na stadionu i postignutim uspjesima biti velik budžet kluba. Košarka je tradicionalno veoma popularan sport u Trebinju, a KK Leotar bez veće podrške opštine i vlasti postiže dobre uspjehe. Da su milioni maraka uloženih u FK Leotar bili uplaćeni na račun KK Leotar sigurno je da bi košarkaši sada igrali regionalnu košarkašku ligu sa Partizanom, Zvezdom, Cibonom i Makabijem, što bi bila prava i odlična reklama za naš grad. Zbog toga bi u narednom periodu trebalo više pažnje trebalo KK Leotar, vraćanju poznatih igrača koji su već izgradili karijere u velikim klubovima, i nastojati osvojiti domaće prvenstvo i ući u regionalno takmičenje. U najskorije vrijeme treba izraditi projekat izgradnje montažnog, zatvorenog Olimpijskog bazena u Policama i na taj način bi se stekli bolji uslovi za rad Plivačkog kluba i reosnivanje nekada uspješnog vaterpolo kluba. (jedno od mogućih rješenje je izgradnja željezne montažne konstrukcije koja bi zatvorila postojeći bazen sa tribinama, i koja bi se demontirala u maju. Ukoliko nema sredstava za kupovinu stakla bazen bi se mogao za početak zatvoriti i debelim najlonima). Noćno kupanje doprinijelo bi jačanju turističke ponude, a HET bi trebao da dnosi dio troškova električne energije. Pokrivanje bazena bi u zimskom periodu, uz povoljne klimatske uslove koje ova regija ima, omogućilo da mnoge sportske ekipe dolaze u naš grad na pripreme.

   MEDIJI

   Opštinski mediji moraju da budu potpuno slobodni i nezavisni, oslobođeni bilo kakvog uticaja vladajućih partija. Glavni urednici moraju da budu nestranačke i potpuno nezavisne ličnosti, a načelnici opština bi jednom, mjesečno morali da gostuju na televizijskim i radio emisijama i odgovaraju na pitanja gledalaca. Radio Trebinje treba da se oslobodi uticaja vladajuće stranke postavljanjem nepristrasne i nestranačke ličnosti za direktora i glavnog urednika. Opština treba da iskoristi tehniku Herceg-televizije, koja bi se iz zgrade Neimarstva preselila u Dom kulture, kako bi se ponovo pokrenuo rad regionalne televizije. Umjesto dosadašnje prakse da regionalna televizija bude servis vladajuće stranke koji radi u interesu vlasti, televizija mora da ima komercijalni program koji bi kao korektivni faktor ukazivao na sve propuste i nedostatke vlasti u sedam hercegovačkih opština. Lokalna vlast bi na čelo nove tv stanice postavila mlade profesionalce koji bi radili bez bilo kakvog pritiska i koji bi imali potpunu slobodu u radu. Pored preostalog osoblja sa Herceg televizije koji je ostao bez posla, zaposliće se i novi mladi ljudi, ali bi broj zapsolenih bio ograničen kako bi novoosnovana medijska kuća mogla da posluje bez velike pomoći opštine. Regionalna tv kuća imala bi veliki značaj za promociju Hercegovinu u regionu i svijetu. U zemljama u tranziciji ne postoje dovoljno snažne agencije i mehanizmi koji bi obuzdali korupciju, nepotizam i ostale negativne pojave u društvu, pa je istraživačko novinarstvo od velikog značaja. Rad lokalnih vlasti i javnih preduzeća mora biti maksimalno transparentan i otvoren za javnost. Sa ciljem motivacije novinara da se što više bave istraživačkim novinarstvom svake godine opština bi dodjeljivala novinarsku nagradu za najbolje istraženu aferu.

    PROBLEM PORASTA BROJA OVISNIKA I BORBA SA NARKOMANIJOM

    Problem narkomanije, koji je zadnju deceniju zahvatio Trebinje, dobio je nažalost alarmantne razmjere. Sa ovom pošasti modernog doba teško se bore i mnogo bogatija i razvijenija društva od našeg, ali svi treba maksimalno da se angažuju kako bi se zajedničkim snagama uhvatili u koštac sa ovim možda i najvećim problemom društva. Prije svega treba krenuti sa preventimnim mjerama. Treba pokrenuti veliku kampanju protiv konzumiranja droge i u tu svrhu napraviti kratak dokumentarni film sa najužasnijim scenama drogiranih i bolesnih narkomana i sa njim načelnik i mladi doktori treba da obiđu sve škole u gradu, prekine redovnu nastavu i svim učenicima u velikoj sali održe predavanje o drogama, njenom izgledu i posljedicama njenog konzumiranja. Lično ću se zalagati da se zbog narušenih mjerila ljudskih vrijednosti u srednjim školama bar jedanput u semestru dovedu ugledni profesori i ljudi koji bi držali predavanja iz etike i koji bi objasnili šta je uspjeh i šta je mjerodavno za ocjenu ugleda neke osobe (opština će pored novinarske ustanoviti i redovnu godišnju nagradu za najhumanije djelo koja će se dodjeljivati na svečanoj sjednici SO krajem svake godine). Opština Trebinje u saradnji sa Ministarstvom zdravlja RS (koje bi trebalo da obezbjedi kvalitetne stručnu pomoć i potrebne medikamente) i uz pomoć crkve (koja je trenutno ekonomski moćna da pomogne projekat) treba da obezbjedi lokaciju i potrebnu infrastrukturu kako bi se započeo projekat osnivanja ustanove za liječenje ovisnika zatvorenog tipa sa radionicama i ostalim sadržajem koja bi bila smještena izvan gradskog područja. Porazna je činjenica da se zavedeni ljudi često prepušteni sami sebi, ili se liječe od opake i teške bolesti uglavnom u katoličkim zajednicama u zapadnoj Hercegovini.

   ODNOS PREMA REPUBLIČKOJ VLASTI

   Trebinje je regionalni centrar u kome živi gotovo polovina od ukupnog broja stanovnika u Hercegovini, pa zbog toga treba da bude i lider i pokretačka snaga za razvoj cijele regije. Trebinje ima veliki uticaj na rad Zajednice opština istočne Hercegovine, i one treba da imaju jedinstven i zajednički nastup prema Vladi i ostalim regijama. Cilj je da se sa Vladom i Savjetom ministara BiH uspostavi što bliža i bolja saradnja, ali će se insistirati na ravnopravnosti i ravnomjernom razvoju. Već duži vremenski period ova regija je umnogome zapostavljena od Vlade, brojna velika obećanja i najave nisu ispunjene, a zvanična Banjaluka ima maćehinski odnos prema ovoj regiji. Takav odnos mora se promijeniti, i zauzeti mnogo čvršći stav prema Banjaluci. Bez obzira koja stranka i koalicija bila na vlasti, u svakoj novoj Vladi Hercegovina mora da ima minimalno dva ministra, a prije svega treba insistirati da ova regija dobije Ministarstvo energitike i turizma. Trebinje i ostale opština ne smiju imati podanički odnos prema Banjaluci i Sarajevu, i spijepo slušati naređenja i zahtjeve. To se odnosi odnosi i na poslovanje elektro-energetskog sektora jer hitno treba prekinuti sa praksom da desetine miliona maraka iz HET-a i RiTE Gacko odlijeva u centralne kase i služi za finansiranje sportskih klubova, manifestacija i kapitalnih objekata u drugim regijama. Načelnik Trebinja treba da bude lider, i da zajedno sa načelnicima ostalih opština pokaže čvrstinu, principjelnost i spremnost na sve vrste otpora kako bi se i dalje odnosila sredstva iz ove regije. Mi smo najnerazvijeniji i najsiromašniji dio Republike Srpske u koji Vlada treba da investira sredstva a ne odnosi ono što imamo. Načelnik će se zalagati za veću decentralizaciju Republike Srpske i jačanje nadležnosti lokalnih vlasti u odnosu na centralne nivoe vlasti. Takođe biće pokrenuta inicijativa da veći dio izvornih poreza ostane u mjestima gdje je prikupljen.

   ODNOS PREMA POVRATNICIMA U OPŠTIN U RAVNO

   Nijedna lokalna i republička vlast u poslijeratnom periodu nije imala sluha za potrebe srpskih povratnika u dijelove opštine Trebinje koji su nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma pripali opštini Ravno. Mali je broj povratnika, obnovljenih kuća, a izostala je gotovo svaka podrška lokalne vlasti prema ljudima koji su donedavno bili naši sugrađani i koji su nepravedno zapostavljeni i zaboravljeni od institucija u Republici Srpskoj.. Zbog toga će se u budžetu opštine svake godine planirati sredstva namijenjena povratnicima, obnovi kuća i infrastrukture u opštini Ravno, a sa rukovodstvom ove opštine održavaće se redovni susreti kako bi se unaprijedila saradnja i pomoglo povratnicima na Ivanici i većem broju popaljenih i porušenih sela.

   ODNOS LOKALNE VLASTI I VJERSKIH ZAJENDICA

   Lokalna vlast treba da održava dobre odnose sa svim vjerskim zajednicama, pomaže obnovu vjerskih objekata i aktivno doprinese pomirenju i suživotu. Kako to ustav nalaže država i vjerske zajednice moraju biti apsolutne razdvojene, i osim pružanja svake vrste pomoći vlast ne treba da se miješa u vjerska pitanja. Isto tako niko od predstavnika vjerskih zajednica neće imati uticaja na rad lokalne vlasti, i neće se dozvoliti izlaženje mimo zakonskih okvira, neformalni uticaj ili uplitanje visokih crkvenih velkikodostojnika u donošenje važnih odluka, postavljanje kadrovskih rješenja i sl.

  Ovaj program predstavlja kratak siže svega onog što govorim godinama, i većini sugrađana mnogo toga nije novo. Nadam se da će većina sugrađana, od onih stranački neopredjeljenih do lokalnih lidera stranaka shvatiti da je ovaj program najrealniji i najbolji način za oporavak grada, i da se samo na ovakav način suzbijanjem ličnih i stavljanjem u prvi plan kolektivnih interesa može krenuti u razvoj Trebinja i Hercegovine.

                                                                                                                                             Nebojša Vukanović