Hercegovci u Kninu i Krajini

no_NosnjaizZegara.jpg

Hercegovci u Kninu I Krajini

Selo Mirilovići pored Bileće postalo je poznato po Momi Kaporu, a Baljci po komiti Matu Vujoviću, ali malo Hercegovaca zna da sela Mirilovići i Baljci postoje i u Petrovom polju kod Drniša, i da većina mještana vodi porijeklo sa ovih prostora. Nakon doseljavanja iz okoline Bileće Radmilovići su samo dodali u prezimenu slovo “o” i sada su Radomilovići, a iz krajiških Baljaka je porijeklom naš čuveni košarkaš Dragan Tarlać. Nažalost nakon “Oluje” selo je pusto i u njemu nema povratnika iako je do rata po popisu 1991. u njemu živjelo oko 500 srpskih stanovnika. Neposredno pored Baljaka u Petrovom polju je selo Biočić, i u njemu su do 1995. živjeli Grubači, Gudelji i Janjići.. Slično je i sa Podosojem, selom u blizini Sinja i jezera Perućac čiji su stanovnici, pravoslavni Srbi, u spomen na svoj zavičaj nakon preseljenja mjesto nazvali po svom rodnom selu iz okoline Bileće.

U okolini Knina nalazi se i selo Pađeni. I dok u Pađenima kod Bileće živi porodica Vukoje, nakon preseljavanja u Krajinu njihovi rođaci su dodali “ić” i prezivali se Vukojevići. U Pađenima još žive Samardžije, ima ih i na Baniji i Dvoru na Uni, dok u Žegaru i Čistoj Maloj žive Samardžići. Čuvena porodica Samardžić porijeklom je iz zaleđa Boke Kotorske odakle su se raselili širom svijeta, u Bileći su najbrojniji u selu Lađevići. Istoimeno selo Lađevići se nalaze i u Krajini, gdje su se prije 400 godina takođe naselili naši preci iz Hercegovine.

Pešuti su se iz Ljubinja doselili u okolinu Drniša, Ratkovići žive u selu Ceranju, a Vučkovići, Milivojevići, Petkovići i Radulovići u Gornjoj Poloči kod Knina. Mještani Gornje i Donje Poloče su mi pričali da tačno znaju koje su godine početkom 18-og vijeka neke porodice sa Zubaca i Hercegovine doselile u okolinu Knina i Vojnu Krajinu kako bi spriječili dalje prodore Turaka. Sa naših prostora porijeklo vuku Kurtovići iz sela Bribir, Ivaniši i Ivaniševići iz Poljica i Popovog polja sada su u okolini Benkovca…Naša braća i rođaci hodeći trbuhom za kruhom selili su se iz jednog u drugi krš, i mnogi Krajišnici vode porijeklo upravo iz Hercegovine, Crne Gore i Bosne. Prelijepi manastir Krka kod Kistanja, velikog i važnog srpskog naselja kod Knina koga je čak posjetio i austrijski car Franjo Josip, sagradila je sestra cara Dušana, što je jedan u nizu dokaza da su Srbi autohtoni narod i da su još od prije 14.og vijeka živjeli na području Sjeverne Dalmacije, Like, Korduna, Banije, a da su se kasnije naši ljudi masovno i planski naseljevali u Krajinu kako bi Evropu branili od Turaka.

Teško je pronaći prave riječi kojim bi se opisala srdačnost i gostoprimstvo naše braće Krajišnika, koju sam mogao osjetiti na svakom koraku, posebno u Gornjoj Poloči kod Knina gdje su starice bile uporne da me časte suvim smokvama, orasima i domaćim sokom od zove kako bi se okrijepio od dugog puta. Zbog udaljenosti i protoka vremena pokidale su se veze sa našom braćom i rođacima iz Krajine, ali su naša braća sa Dinare poslije više teških vijekova ratova, progona i stradanja bila i ostala cvijet srpstva. Iako većina sada luta svijetom od Engleske, Srbije do Australije nakon što ih je matica 1995. godine izdala i ostavila same na milost i nemilost mnogo jačem neprijatelju koji je imao stratešku podršku NATO-a. Velika nepravda je počinjena Krajišnicima, i naše postradale braće ne smijemo se samo sjetiti početkom avgusta već Srbija i Republika Srpske tokom cijele godine treba da ulože napore i pomognu masovniji povratak i opstanak našeg naroda na svojim vijekovnim prostorima, od Sinja do Vojnića i Kostajnice. Naša braća ne bi smjela biti najobespravljenija kategorija stanovništva Evropske Unije, i ako Srbija želi da se bar malo iskupi za sramnu izdaju 1995. godine onda bi trebalo uložiti ozbiljan napor da se Krajišnicima istinski pomogne i popravi težak položaj povratnika.

Ne želim na dan našeg velikog stradanja pisati bilo šta o politici, ali osjećam veliku tugu što se okupirano Trebinje pridružilo Sinju i Zagrebu u proslavi “Oluje” organizacijom koncerta i masovnih zabava, i želim braći Krajišnicima javno da uputim izvinjenje u ime velikoj broja Hercegovaca koji osjećaju gnjev, tugu i ogorčenje zbog neprimjerenog ponašanja nedostojnih.

Nebojša Vukanović