Hercegovački ktitori Kurtovići u Mačvi

Većina Hercegovaca čula je za Toda Kurtovića, jednog od čelnika Komunističke partije do početka 90-ih, ali malo ih zna da su Kurtovići, porijeklom Hercegovci, bili veliki trgovci, ktitori i dobrotvori u Mačvi. Nedavno sam posjetio manastir Petkovica, smješten između Loznice i Šapca, koji je sagrađen u 13-om, a obnovljen u 19-om vijeku.

Manastir je posvećen Svetoj Paraskevi, a građen je u vrijeme kraljice Natalije, u vrijeme dok je nedostojni kralj Milan Obrenović utekao u Beč a sin Aleksandar bio maloljetan. Ktitor manastira je Josif Kurtović, jedan od najbogatijih trgovaca i Mačvana iz tog vremena, a koji je rođen u Hercegovini, u okolini Trebinja, a kao dječak odselio se u Šabac. U manastiru nemaju podaci o kom se selu radi, a vrlo vjerovatno je to selo Začula u Trebinjskoj šumi.

Manastir Petkovica je ženski manastir, a spomenici oko njega, kao i okolnim selima, sa pločama na kojim piše Grujičić, Vučković, Hercegovčević, govore da su se mnogi Hercegovci naselili u ove krajeve.

Kurtovići, iseljenici iz Argentine, sredinom 30-ih godina prošlog vijeka sagradili su u rodnom selu Začuli u Trebinjskoj šumi Crkvu posvećenu svetom Jeremiji. Crkva je sagrađena uoči Drugog svjetskog rata, u njenu gradnju uloženo je 320 volova. Nažalost minirala je Hrvatska vojska u poslednjem ratu tokom agresije i okupacije 1992. godine.

Crkva svetog Jeremije izgrađena od kamena, bila je umanjena kopija Gračanice, i jedna od najljepših pravoslavnih crkava u Trebinjskoj šumi. Nažalost prelijepa zadužbina porodice Kurtović, izgrađena od klesanog kamena, još nije obnovljena

 

Nebojša Vukanović