Da li je HET Fimi medija Republike Srpske

Ogromni troskovi i izdvajanja za reklame.jpg

Da li je HET Fimi medija Srpske

Hidroelektrane na Trebišnjici u poslednje vrijeme bilježe katastrofalne rezultate poslovanja, pa je umjesto 11 595 000 maraka profita ostvarenog u 2010. godini u prvih šest mjeseci 2012. godine zabilježen gubitak od 9 500 000 KM. Iako je smanjena proizvodnja električne energije, povećani su troškovi pa je u 2011. samo na ime reklame i propagande izdvojeno 1 102 000 maraka, dok je za reprezentaciju izdvojeno 315 000 maraka.
Od izgradnje niza hidrocentrala sredinom šezdesetih godina, Hidroelektrane na Trebišnjici bile su najprofitabilnija i najvažnija firma u Hercegovini koja je bila oslonac razvoja cijele regije. Svake godine HET ostvarivao je velike profite, ali je u poslednje vrijeme i ovo javno preduzeće počelo da bilježi gubitke. U 2010. godini HET je ostvario profit od 11 595 936 maraka, a zbog smanjenja proizvodnje i povećanja troškova u 2011. godini zarađeno je svega 154 567 KM, ili čak sto puta manje nego u prethodnoj godini!? Loši rezultati rada nastavljeni su i u predizbornoj 2012. godini, pa je za prvih 6 mjeseci ostvaren gubitak od 9 500 000 KM, a uskoro se očekuje finansijski Izvještaj o ukupnom gubitku u poslovanju ostvarenom na kraju prošle godine.
U 2010. godini od prodaje struje ostvaren je prihod od 65 438 495 KM, a naredne godine svega 44 598 701 KM ili skoro trećina manje. Postavlja se pitanje ako se količina padavina nije znatnije promijenila, i ako su urađeni svi potrebni remonti postrojenja kako je drastično smanjena proizvodnja električne energije? Ipak mnogo više od proizvodnje javnost brinu veliki troškovi koji se vide u Izvještaju i Bilansu stanja preduzeća. Iako HET ne prodaje struju na otvorenom tržištvu već posluje u okviru sistema Elektroprivrede koji preuzima svu proizvedenu energiju, za troškove reklame, propagande i sajmova izdvojeno je nevjerovatnih 1 102 000 KM, što je povećanje od 1 000% u odnosu na 2010 u kojoj je izdvojeno 106 883 KM. Reklama HET-a gotovo da se ne može vidjeti u domaćoj štampi i elektronskim medijima, pa se postavlja pitanje gdje su i zbog čega čelnici HET zakupili reklamni prostor vrijedan 1 102 000 KM, i da li se HET oglašavao na CNN-u, ABC-u i BBC-u? Za reprezentaciju godišnje je potrošeno 315 025 KM, ili nešto više od 1 000 maraka svaki radni dan u godini. Najsumnjivija stavka u Revizorskom izvještaju o poslovanju je razdio 521, 539 i 529 gdje se nalaze troškovi naknada za terenski dodatak, odvojen život, korišćenje privatnog automobila za službena putovanja, prekovremeni rad, autorska prava, dnevnice, usluge o privremenim i povremenim poslovima i stručno usavršavanje za šta je izdvojeno nevjerovatnih 8 494 662 KM, što je uvećanje za više od 800 % u odnosu na prethodnu 2010. godinu u kojoj je ova stavka iznosila 1 066 000 KM.
Zbog nedomaćinskog poslovanja i negativnih rezultata HET se od najprofitabilnije firme u Republici Srpskoj polako pretvara u gubitaša koji dijelu sudbinu ostalih javnih preduzeća. Umjesto da kao svih prethodnih decenija ostvaruje velike profite sa kojima će se finansirati kapitalni projekti, HET stvara gubitak pa je Vlada na dnevni red naredne sjednice Narodne skupštine uvrstila prijedlog o kreditnom zaduženju HET za potrebe kapitalnih investicija na pogonu „Trebinje 1“.
Od generalnog direktora HET-a Marka Mitrovića dobili smo Dopis u kome se kaže Izvještaji koje posjedujemo ne mogu dati pravu sliku o rezultatima poslovanja preduzeća!? On naglašava da je došlo do promjene u knjgovodstvenom evidentiranja troškova pa se oni navodno ne mogu porediti sa prethodnim godinama, iako su to upravo radili ekonomisti koji su napravili Bilans stanja i Revizorki izvještaj za 2010, 2011, i prvih šest mjeseci 2012. godine. Tako Mitrović u svom Dopisu tvrdi da su troškovi reklame i propagande u 2011. iznosili 128 664 KM, ali ne navodi gdje je nestalo preostalih 1 000 000 KM koji su pod stavkom 534 u Izvještaju koji se nalazi na Banjalučkoj berzi. U čudnovatoj igri brojki i slova Mitrović kaže da nije došlo do povećanja broja zaposlenih lica, te da je na reprezentaciju u ugostiteljskim objektima utrošeno 99 840 KM, dok ostatak od 220 000 KM čine ostali troškovi reprezentacije koji nemaju jasnu specifikaciju. Takođe u odgovoru nismo dobili precizan odgovor kako su ostali troškovi naknada uvećani 8 puta i dostigli astronomskih 8 494 662 KM.
U svakoj normalnoj državi Vlada kao osnivač i većinski vlasnik strateškog preduzeća postavila bi pitanje odgovornosti menadžmenta koji je za svega dvije godine umjesto profita od 11 595 000 KM zabilježio 9 500 000 gubitka za svega šest mjeseci, ali to kod nas očito nije slučaj. Preko računa HET godišnje prođe više od 60 000 000 maraka, a šta se sve finansira i u čijim džepovima završe velike sume novca vjerovatno bi mogla da utvrdi samo detaljna finansijska istraga poslovanja preduzeća. Kontrolu rada HET vrši vladajuće partija SNSD koja je imenovala direktore, članove uprave i Nadzornog odbora, a reviziju rada vrši privatna Revizorska kuća „Dilojt i Tuš“. Simptomatično je da se negativni rezultati u poslovanju bilježe u predizbornoj godini, pa se može predpostaviti šta je sve finansiramo javnim novcima ovog preduzeća. Da je količina novca proporcijonalno jednaka političkom uticaju i rezultatu na izborima govori i podatak da je generalni direktor Marko Mitrović i u ovom i u prethodnom sazivu odbornik Skupštine garda Trebinja, a upravo su on i njegov šef Službe javnih nabavki HET-a Luka Petrović osvojili najviše glasova na proteklim lokalnim izborima na listi SNSD-a. Pored njih u odborničke klupe sjeo je i Vlado Vladičić, član Nadzornog odbora HET-a i direktor Direkcije za razvoj Elektroprivrede Republike Srpske, dok je na izborima 2010. godine najviše glasova osvojio Ilija Tamindžija, član Nadzornog odbora HET, jedan od direktora Elektroprivrede Republike Srpske, i šurjak Luke Petrovića.
Što rukovodstvo HET-a ima više kadrova u skupštinskim klupama i politici, to su rezultati poslovanja sve lošiji, pa se samo može predpostaviti šta se sve finansiralo i radilo HET-ovim novcima. Javna je tajna da se pred svake izbore na izgradnji i nasipanju puteva koristi mehanizacija preduzeća, da posao u HET-u dobijaju najaktivniji stranački aktivisti u predizbornoj kampanji i da postoje velike zloupotrebe koje ostaju nekažnjene jer se rade pod okriljem i u interesu vladajuće stranke. Velika sredstva koje HET izdvaja na reklamu, sajmove i propagandu mnoge podsjećaju na Fimi mediju u susjednoj Hrvatskoj. Kako je Hrvatska elektroprivreda preko Fimi medije finansirala rad i kampanju HDZ-a saznalo se tek kada je Ivo Sanader pao sa vlasti, pa je za očekivati da se i kod nas klupko počne odmotavati tek ako na nekim narednim izborima sadašnja vladajuća oligarhija ode u opoziciju, a finansijska policija i istražni timovi počnu prelistavati dokumentaciju najvažnije firme u Republici Srpskoj.

Nebojša Vukanović